Neem een situatie die zich in wisselende gedaanten steeds herhaalt. Een ondernemer verkoopt zijn bedrijf en krijgt in het boekenonderzoek een vraag waarop niemand zich had voorbereid: waar staat eigenlijk dat het logo, de website en de productfotografie van de vennootschap zijn? Er liggen offertes, een opdrachtbevestiging en betaalde facturen van het ontwerpbureau. Verder niets. Het bureau bevestigt vriendelijk dat het auteursrecht bij hen ligt, en juridisch heeft het gelijk. De koopprijs zakt of een deel ervan gaat in escrow. Dat is geen ongelukkige uitzondering, maar de standaarduitkomst van de Auteurswet zodra partijen over rechten niets hebben vastgelegd: het recht ontstaat bij de maker en blijft daar, hoeveel facturen er ook zijn voldaan.

Schriftelijke overeenkomst, en voor de overdracht ook een akte

De wet stelt twee eisen naast elkaar. De overeenkomst waarin auteursrecht wordt overgedragen of een exclusieve licentie wordt verleend, moet schriftelijk worden aangegaan, en voor de overdracht komt daar een levering bij akte overheen. Een losse e-mail waarin staat dat alles van u is, haalt die drempel in beginsel niet. Draagt de maker zelf over, dan gaan alleen de bevoegdheden mee die uitdrukkelijk zijn genoemd of noodzakelijkerwijs uit de overeenkomst voortvloeien. Voor werknemers geldt een uitzondering: wat zij in hun functie maken, komt behoudens afwijkende afspraak van meet af aan bij de werkgever terecht. Voor zzp’ers, bureaus en hun toeleveranciers geldt die regel niet, en een bureau kan bovendien alleen overdragen wat het zelf van zijn eigen mensen heeft verkregen.

Wat u zonder overdracht wél heeft

Zonder overdracht houdt u meestal een gebruiksrecht voor het doel waarvoor u de opdracht gaf: de huisstijl om mee te ondernemen, de foto’s voor de webshop, de site om online te staan. Hoe ver dat recht reikt, is een kwestie van uitleg; exclusiviteit levert het zelden op, ruimte om het werk te verbouwen botst op de persoonlijkheidsrechten van de maker, en of het meegaat bij een overname of herstructurering staat allerminst vast. Daarnaast volgen het merk en de domeinnaam de registratie, volgen hosting en codeopslag het account, en blijven bewerkbare bronbestanden, lettertypen en stockbeeld vaak bij het bureau achter.

Acht punten vóór de eerste factuur

Het artikel zet de wettelijke regels naast de dagelijkse praktijk van ontwerp, code en fotografie, en sluit af met een checklist van acht afspraken die in de opdrachtbevestiging horen: de schriftelijke overdracht met akte, de opsomming van bevoegdheden, de rechtenketen en vrijwaring, persoonlijkheidsrechten, bronbestanden en licenties, registraties en accounts, de koppeling aan betaling, en de portfoliobepaling. Voor werk dat al is opgeleverd volgt een herstelroute, inclusief de momenten waarop uw onderhandelingspositie vanzelf weer sterker wordt.