Een freelancer maakt uw logo, website of software: wie is eigenaar? Het auteursrecht van de maker (artikel 1 Auteurswet) en de schriftelijke akte van artikel 2 lid 3

Een webwinkel laat een logo ontwerpen door een zelfstandig ontwerper en een koppeling bouwen door een freelance ontwikkelaar. De facturen zijn betaald. Jaren later wil de eigenaar het logo als merk inschrijven en een ander bureau aan de koppeling laten werken. De ontwikkelaar weigert de broncode af te geven, en de ontwerper vraagt extra geld voor gebruik op vrachtwagens. Dit artikel legt uit bij wie het auteursrecht ligt en hoe overdracht van auteursrecht volgens de Auteurswet werkt.

Artikel 1 en 7 Auteurswet: de maker is rechthebbende, bij een werknemer de werkgever

Artikel 1 Auteurswet legt het auteursrecht bij de maker. Dat geldt voor logo's, websites, teksten en software, mits het resultaat een eigen, oorspronkelijk karakter heeft. Artikel 7 maakt de werkgever tot maker van werk waarvan het vervaardigen tot de werkzaamheden van een werknemer behoort. Die regel ziet op een arbeidsovereenkomst. Een zzp'er of een bureau dat u inhuurt via een overeenkomst van opdracht valt er niet onder. Wie betaalt, wordt dus niet vanzelf eigenaar van het recht. U krijgt een geleverd exemplaar en een gebruiksrecht; het recht om het werk te verveelvoudigen en openbaar te maken blijft bij de maker.

Artikel 2 lid 3 Auteurswet: schriftelijk, bij akte en alleen voor wat er staat

Een overdracht of exclusieve licentie wordt schriftelijk aangegaan, de levering gebeurt bij een daartoe bestemde akte (artikel 3:95 BW), en een overdracht door de maker zelf omvat alleen wat uitdrukkelijk in de overeenkomst staat of noodzakelijk uit de strekking volgt. Een betaalde factuur of een offerte met "alle rechten voor de klant" is daarvoor te mager. Zonder akte volgt uit de opdracht en de redelijkheid en billijkheid vaak een stilzwijgende licentie voor het gebruik waarvoor het werk is besteld, en voor software geeft artikel 45j het recht op de handelingen die nodig zijn voor het beoogde gebruik. Nieuwe functionaliteit door een ander bureau, een merkinschrijving of nieuw gebruik vraagt in de regel meer. Afgifte van broncode volgt niet automatisch uit het auteursrecht; spreek die daarom uitdrukkelijk af.

Wat de maker houdt en wat in uw opdrachtovereenkomst hoort

De maker houdt zijn persoonlijkheidsrechten uit artikel 25. Bij een zzp-maker kan het auteurscontractenrecht meespelen; de vergoedingsregels daarvan horen bij exploitatieovereenkomsten, terwijl artikel 25f, dat onredelijk bezwarende bedingen vernietigbaar maakt, bij elke overdracht door de maker geldt. Het artikel eindigt met vijf punten voor een opdrachtovereenkomst: een uitdrukkelijke overdracht die ook als akte dient, de omvang inclusief wijzigen en doorontwikkelen, afstand van wijzigingsrechten waar de wet dat toestaat, afgifte van broncode en bronbestanden, en een garantie over werk van derden.

Read more

Betaald, geleverd, en toch niet van u

Neem een situatie die zich in wisselende gedaanten steeds herhaalt. Een ondernemer verkoopt zijn bedrijf en krijgt in het boekenonderzoek een vraag waarop niemand zich had voorbereid: waar staat eigenlijk dat het logo, de website en de productfotografie van de vennootschap zijn? Er liggen offertes, een opdrachtbevestiging en betaalde facturen van het ontwerpbureau. Verder niets. Het bureau bevestigt vriendelijk dat het auteursrecht bij hen ligt, en juridisch heeft het gelijk. De koopprijs zakt of een deel ervan gaat in escrow. Dat is geen ongelukkige uitzondering, maar de standaarduitkomst van de Auteurswet zodra partijen over rechten niets hebben vastgelegd: het recht ontstaat bij de maker en blijft daar, hoeveel facturen er ook zijn voldaan.

Schriftelijke overeenkomst, en voor de overdracht ook een akte

De wet stelt twee eisen naast elkaar. De overeenkomst waarin auteursrecht wordt overgedragen of een exclusieve licentie wordt verleend, moet schriftelijk worden aangegaan, en voor de overdracht komt daar een levering bij akte overheen. Een losse e-mail waarin staat dat alles van u is, haalt die drempel in beginsel niet. Draagt de maker zelf over, dan gaan alleen de bevoegdheden mee die uitdrukkelijk zijn genoemd of noodzakelijkerwijs uit de overeenkomst voortvloeien. Voor werknemers geldt een uitzondering: wat zij in hun functie maken, komt behoudens afwijkende afspraak van meet af aan bij de werkgever terecht. Voor zzp’ers, bureaus en hun toeleveranciers geldt die regel niet, en een bureau kan bovendien alleen overdragen wat het zelf van zijn eigen mensen heeft verkregen.

Wat u zonder overdracht wél heeft

Zonder overdracht houdt u meestal een gebruiksrecht voor het doel waarvoor u de opdracht gaf: de huisstijl om mee te ondernemen, de foto’s voor de webshop, de site om online te staan. Hoe ver dat recht reikt, is een kwestie van uitleg; exclusiviteit levert het zelden op, ruimte om het werk te verbouwen botst op de persoonlijkheidsrechten van de maker, en of het meegaat bij een overname of herstructurering staat allerminst vast. Daarnaast volgen het merk en de domeinnaam de registratie, volgen hosting en codeopslag het account, en blijven bewerkbare bronbestanden, lettertypen en stockbeeld vaak bij het bureau achter.

Acht punten vóór de eerste factuur

Het artikel zet de wettelijke regels naast de dagelijkse praktijk van ontwerp, code en fotografie, en sluit af met een checklist van acht afspraken die in de opdrachtbevestiging horen: de schriftelijke overdracht met akte, de opsomming van bevoegdheden, de rechtenketen en vrijwaring, persoonlijkheidsrechten, bronbestanden en licenties, registraties en accounts, de koppeling aan betaling, en de portfoliobepaling. Voor werk dat al is opgeleverd volgt een herstelroute, inclusief de momenten waarop uw onderhandelingspositie vanzelf weer sterker wordt.

Read more