Een webwinkel in Zwolle verkoopt aluminium loungestoelen met een zitting van gevlochten touw. In het voorjaar van 2026 vervangt de eigenaar de fotoshoot door een AI-beeldprogramma dat sfeerfoto's maakt op basis van de productgegevens. De foto's zijn prachtig, maar ze tonen een dikker, glanzend vlechtwerk en armleuningen van teakhout, terwijl de geleverde stoel aluminium armleuningen met een houtlook-poedercoating heeft. Een hotel bestelt vierentwintig terrasstoelen voor het nieuwe seizoen, tientallen consumenten bestellen er een of twee, en binnen een maand komen de eerste klachten binnen. Het voorbeeld is fictief, en elke webwinkel die beelden laat genereren kan ermee te maken krijgen. Wie AI-gegenereerde productfoto's gebruikt, doet met elk beeld een mededeling over het product, en het recht beoordeelt die mededeling zoals het een tekst in de productomschrijving zou beoordelen.

Wanneer een AI-productfoto een misleidende handelspraktijk is onder artikel 6:193c BW
Tegenover consumenten geldt de regeling van de oneerlijke handelspraktijken in afdeling 6.3.3A BW. Artikel 6:193c BW noemt een handelspraktijk misleidend wanneer de handelaar onjuiste informatie verstrekt of de gemiddelde consument misleidt over onder meer de voornaamste kenmerken van het product, zoals de samenstelling en de materialen, en de consument daardoor een besluit neemt dat hij anders niet had genomen. Een foto is daarbij informatie. Teakhouten armleuningen op het beeld en aluminium in de doos zijn een afwijking in een kenmerk waarop een koper van tuinmeubelen let, en bij een stoel van enkele honderden euro's is het aannemelijk dat het materiaal de koopbeslissing beïnvloedt. Een kleine disclaimer onder de foto ("sfeerbeeld") lost dat niet vanzelf op, omdat de wet kijkt naar de totaalindruk die de presentatie bij de gemiddelde consument wekt.
De gevolgen staan in artikel 6:193j BW. De rechter kan de bewijslast voor de juistheid en volledigheid van de verstrekte informatie bij de handelaar leggen, zodat de webwinkel moet aantonen dat de foto het product correct weergeeft. Een overeenkomst die door een oneerlijke handelspraktijk tot stand kwam, is vernietigbaar, en de handelaar is aansprakelijk voor de schade tenzij hij bewijst dat die niet aan zijn schuld te wijten is en ook niet voor zijn rekening komt. Daarnaast houdt de ACM toezicht op grond van de Wet handhaving consumentenbescherming. Sinds de invoering van de Omnibusrichtlijn op 28 mei 2022 kan de ACM bij grootschalige grensoverschrijdende overtredingen, in het kader van een gecoördineerde Europese handhavingsactie, een boete opleggen van ten hoogste 4 procent van de jaaromzet van de handelaar in de betrokken lidstaten. Voor één webwinkel met een paar klachten is een individuele claim de waarschijnlijker route, maar een structureel gebruikte beeldstijl over het hele assortiment raakt alle kopers tegelijk.
Het hotel als zakelijke koper: misleidende reclame onder artikel 6:194 en 6:195 BW
De bestelling van het hotel valt buiten het consumentenrecht. Voor mededelingen die niet tot consumenten zijn gericht, geldt artikel 6:194 BW over misleidende reclame. Ook daar gaat het om openbaar gemaakte mededelingen over de aard, samenstelling, hoedanigheid en eigenschappen van goederen, en een productfoto op een website is zo'n openbare mededeling. Artikel 6:195 BW legt de bewijslast voor de juistheid van de mededeling op degene die haar deed. Voor de webwinkel is dat een praktisch gegeven: wie in een procedure niet kan laten zien dat het afgebeelde vlechtwerk en de armleuningen overeenkomen met de geleverde stoel, staat op achterstand.
Non-conformiteit onder artikel 7:17 BW: wat de koper op grond van de foto mocht verwachten
Naast de regels over reclame staat het gewone kooprecht. Artikel 7:17 BW in Boek 7 BW eist dat de geleverde zaak beantwoordt aan de overeenkomst, en dat is niet het geval wanneer zij niet de eigenschappen bezit die de koper op grond van die overeenkomst mocht verwachten. De productfoto bepaalt mee wat de koper mocht verwachten. Bij een consumentenkoop komen daar de openbare mededelingen van eerdere schakels in de keten bij, zoals beelden die de fabrikant aanlevert (artikel 7:18 BW). De consument kan dan herstel of vervanging vragen, en daarna prijsvermindering of ontbinding (artikelen 7:21 en 7:22 BW). Herstel is bij een stoel met het verkeerde materiaal lastig. Vervanging door een exemplaar dat wel met de foto overeenkomt, kan alleen als zo'n exemplaar bestaat; lukt herstel of vervanging niet, dan komen prijsvermindering en ontbinding in beeld, elk met hun eigen voorwaarden. Daarnaast heeft de consument bij een online aankoop zijn herroepingsrecht van veertien dagen (artikel 6:230o BW), maar dat recht kent andere regels voor de retourkosten dan een beroep op non-conformiteit.
Het hotel moet tijdig klagen. Een koper die een afwijking ontdekt of had moeten ontdekken, moet binnen bekwame tijd protesteren, anders verliest hij zijn rechten, zoals uitgewerkt in het eerdere artikel over de klachtplicht van artikel 7:23 en 6:89 BW. Artikel 7:23 lid 1 BW bevat daarop een uitzondering die hier rechtstreeks speelt: ontbreekt een eigenschap die de zaak volgens de verkoper had, dan moet de koper binnen bekwame tijd na de daadwerkelijke ontdekking klagen. De foto met teakhouten armleuningen is zo'n mededeling van de verkoper. Omdat het hotel het andere materiaal meestal al bij het uitpakken ziet, valt die ontdekking in de praktijk vroeg, en is direct melden ook dan verstandig.
Verhaal op de fabrikant of het fotobureau: artikel 7:25 BW en de opdracht aan uw beeldleverancier
Wie de foto maakte, bepaalt waar de schade uiteindelijk terechtkomt. Artikel 7:25 BW geeft de webwinkel die een consument wegens non-conformiteit schadeloos stelt, verhaal op zijn eigen zakelijke verkoper, de groothandel of fabrikant van wie hij de stoelen kocht, voor zover de tekortkoming bij die verkoper of een eerdere schakel ontstond. Dat verhaal bestaat niet voor afwijkingen die de webwinkel zelf kende of behoorde te kennen (artikel 7:25 lid 3 BW). Levert de leverancier de AI-beelden met teakhouten armleuningen aan, dan is er een basis voor verhaal, maar een webwinkel die de stoelen bij ontvangst uitpakt en het verschil met de foto kan zien, loopt tegen die beperking aan. Genereert de webwinkel de beelden zelf, dan ligt de oorzaak bij de webwinkel en valt er op de leverancier niets te verhalen. Een marketingbureau dat de beelden maakt, werkt meestal onder een overeenkomst van opdracht en is gebonden aan de zorgplicht van een goed opdrachtnemer (artikel 7:401 BW). Die zorgplicht reikt verder dan de letterlijke opdracht: een bureau dat ziet dat een beeld het materiaal of de afwerking onjuist weergeeft, kan gehouden zijn daarvoor te waarschuwen. Heeft de webwinkel zelf om sfeerbeelden gevraagd en de proefbeelden goedgekeurd, dan kan dat als eigen schuld (artikel 6:101 BW) meewegen bij de vraag welk deel van de schade het bureau draagt. Leg daarom in de opdracht vast dat de beelden materialen, kleuren en afmetingen correct moeten tonen en dat u ze vóór publicatie naast het echte product legt. Wie eigenaar is van de gegenereerde beelden, is een aparte vraag, besproken in het artikel over AI-werk en auteursrecht onder artikel 7 Auteurswet.
Voor de volledigheid: de AI-verordening (Verordening (EU) 2024/1689) bevat in artikel 50 afzonderlijke transparantieplichten voor door AI gegenereerd beeld dat als deepfake kwalificeert. Artikel 50 is in beginsel van toepassing vanaf 2 augustus 2026. Of een productfoto als deepfake kwalificeert en welke overgangsregels gelden, vraagt een eigen beoordeling. De consumentenrechtelijke regels hierboven gelden in elk geval nu al, ongeacht hoe het beeld is gemaakt.
Vijf controles voor AI-productfoto's in een webwinkel of offerte
- Materiaal en kleur: komen het materiaal, de afwerking en de kleur op het beeld overeen met de stoel, de machine of het product dat de klant ontvangt?
- Afmetingen en verhoudingen: suggereert de compositie een groter of ruimer product dan het werkelijke?
- Meegeleverde onderdelen: staan er accessoires of kussens op het beeld die niet in de prijs zijn inbegrepen, en staat dat dan duidelijk bij het product?
- Herkomst van de beelden: maakt u ze zelf, levert de fabrikant ze aan, of maakt een bureau ze, en wat zegt de overeenkomst met die partij over juistheid?
- Bewijs: bewaart u per product een foto van het echte exemplaar naast het gepubliceerde beeld, zodat u de juistheid kunt aantonen wanneer artikel 6:193j of 6:195 BW de bewijslast bij u legt?
De webwinkel uit het voorbeeld had met de vijfde controle het meeste gewonnen. Een eenvoudige vergelijkingsfoto per product had de afwijking vóór publicatie zichtbaar gemaakt, en had in een geschil met het hotel laten zien welke eigenschappen de stoel werkelijk heeft.
Gebruikt u AI in uw webwinkel en wilt u weten of uw websiteteksten dat duidelijk genoeg melden? De AI-transparantie-scan bekijkt uw teksten op transparantiemeldingen; of uw foto's het product getrouw tonen, blijft een vergelijking die u zelf naast het echte product maakt. Werkt u met een fotobureau of leverancier die uw beelden aanlevert, dan laat de contractscan zien of de afspraken over juistheid en verhaal in uw contract staan.
Bronnen: Burgerlijk Wetboek Boek 6 (artikelen 6:101, 6:193c, 6:193j, 6:194, 6:195 en 6:230o); Burgerlijk Wetboek Boek 7 (artikelen 7:17, 7:18, 7:21, 7:22, 7:23, 7:25 en 7:401); Wet handhaving consumentenbescherming; Richtlijn (EU) 2019/2161; Verordening (EU) 2024/1689. Stand van de wetgeving: 15 november 2026.