Een productontwerper van een fictieve e-bike-onderdelenfabrikant in Eindhoven ontwerpt in het voorjaar van 2026 een framebeugel met generative-designsoftware en laat de productteksten in eerste versie door een AI-tool schrijven. In september vertrekt hij naar een concurrent, waar kort daarna een vrijwel identieke beugel verschijnt. Wie heeft de rechten op dat werk, en bestaan die rechten wel?

Artikel 7 Auteurswet maakt de werkgever maker

Bestaat de arbeid van een werknemer in het maken van werken, dan geldt de werkgever volgens artikel 7 Auteurswet als maker, tenzij partijen iets anders afspreken. Een akte van overdracht is dan niet nodig. Dat geldt ook voor computerprogramma's en industriële ontwerpen. Voorwaarde is een arbeidsovereenkomst en werk dat tot de functie behoort. Freelancers en bureaus vallen erbuiten; daar is een schriftelijke akte van overdracht nodig.

Auteursrecht vraagt om menselijke keuzes

Auteursrecht ontstaat alleen op een werk met een eigen, oorspronkelijk karakter en het persoonlijk stempel van de maker (Hoge Raad, Endstra, 2008). Het Hof van Justitie vraagt in Infopaq en Cofemel om vrije en creatieve keuzes van de maker. In het Brompton-arrest van 11 juni 2020 over de vouwfiets oordeelde het Hof dat een vorm die alleen door de techniek wordt bepaald geen auteursrecht krijgt. Een beugel waarvan software de vorm uit belasting en gewicht berekende, zit dicht bij die grens. De handmatige aanpassingen van de ontwerper kunnen het verschil maken, als de werkgever die keuzes kan aantonen. Tussenbestanden, softwarevarianten en prompts helpen daarbij als bewijs. Een nagemaakte beugel maakt pas inbreuk als de concurrent die beschermde vormkeuzes overneemt.

Bedrijfsgeheim, arbeidscontract en de voorwaarden van de AI-tool

Zonder auteursrecht blijven andere routes over. CAD-bestanden en testresultaten kunnen een bedrijfsgeheim zijn als ze werkelijk geheim zijn, handelswaarde hebben door die geheimhouding en de werkgever redelijke maatregelen nam om ze geheim te houden. Een concurrentiebeding is volgens artikel 7:653 BW alleen geldig als het schriftelijk is overeengekomen met een meerderjarige werknemer, en in een contract voor bepaalde tijd alleen met een schriftelijke motivering van zwaarwegende belangen. Ook de gebruiksvoorwaarden van de AI-tool tellen mee, vooral de vraag of de aanbieder uw invoer mag gebruiken om modellen te trainen. Lees in het volledige artikel de vijf afspraken voor arbeidsovereenkomsten, AI-beleid en freelancecontracten, en wat de fabrikant nu tegen de concurrent kan doen.