Uw adviseur levert een rapport af dat deels met AI is geschreven: persoonlijke uitvoering onder artikel 7:404 BW, de zorgplicht van 7:401 en aansprakelijkheid onder 6:77 BW

Een groothandel in installatiemateriaal laat een adviesbureau onderzoeken of het beter is de eigen bezorgvloot te houden of de bezorging uit te besteden. Het rapport kost 18.000 euro, telt veertig pagina's en verwijst naar marktcijfers, twee uitspraken en een brancheonderzoek. De directeur wil op basis daarvan een vervoerscontract voor vijf jaar tekenen. Een controller zoekt één van de uitspraken op en vindt hem niet. Het brancheonderzoek blijkt ook niet te bestaan. Op navraag zegt het bureau dat een deel van de tekst "met ondersteuning van een AI-tool" is opgesteld. De vraag voor de groothandel is dan eenvoudig: wat mag ik van dit bureau verlangen, en wie draagt de schade als ik op dat rapport had gebouwd? Het antwoord staat grotendeels in drie oude artikelen uit het Burgerlijk Wetboek: artikel 7:401, 7:404 en 6:77 BW.

Bijna voltooid glas-in-lood roosvenster op een verlichte werktafel in een glasatelier; één segment is van vlak, bedrukt plastic in plaats van handgesneden glas

Het roosvenster hierboven ziet er van een afstand af uit. Wie dichterbij komt, ziet één segment van bedrukt plastic tussen het handgesneden glas, met loodlijnen die net niet aansluiten. Een adviesrapport kan precies zo in elkaar zitten. Dit artikel loopt langs de zorgplicht van de opdrachtnemer, de regel over persoonlijke uitvoering, de aansprakelijkheid voor hulppersonen en hulpmiddelen, en de afspraken die u in een opdrachtbevestiging kunt maken.


Wat Deloitte in oktober 2025 aan de Australische overheid terugbetaalde, en waarom dat ook een Nederlandse kwestie is

Het voorbeeld van de groothandel is verzonnen. Het patroon komt in de praktijk voor. The Guardian meldde op 6 oktober 2025 dat Deloitte een deel van de vergoeding voor een rapport van 440.000 Australische dollar zou terugbetalen aan het Australische ministerie van Werkgelegenheid (DEWR). In het rapport over het nalevingskader van het ministerie waren meerdere fouten gevonden; een onderzoeker van de Universiteit van Sydney sprak van "hallucinaties". In de herziene versie vermeldde Deloitte in een bijlage dat een deel van het werk was gemaakt met een toolketen op basis van Azure OpenAI GPT-4o. Deloitte zei zelf niet dat AI de oorzaak van de fouten was. Het ministerie bevestigde dat Deloitte de laatste termijn van het contract zou terugbetalen.

Voor een Nederlandse ondernemer die een adviseur, accountant, consultant of bureau inschakelt, zit de juridische kern in de kwalificatie. Een adviesopdracht is een overeenkomst van opdracht in de zin van artikel 7:400 BW: de opdrachtnemer verricht werkzaamheden die niet bestaan uit het maken van een stoffelijk werk. Op die overeenkomst zijn de artikelen 7:401 tot en met 7:412 BW van toepassing, tenzij uit het contract of de aard van de opdracht iets anders volgt.


Welke zorg artikel 7:401 BW van een adviseur vraagt die met een AI-tool werkt

Artikel 7:401 BW bestaat uit één zin: de opdrachtnemer moet bij zijn werkzaamheden de zorg van een goed opdrachtnemer in acht nemen. De wet verbiedt geen hulpmiddelen. Een bureau mag zoekmachines, rekenmodellen, vertaalsoftware en ook taalmodellen gebruiken. De maatstaf is wat een redelijk bekwame en redelijk handelende vakgenoot onder dezelfde omstandigheden zou doen, en die maatstaf beoordeelt het resultaat en de werkwijze, ongeacht het gereedschap.

Een vakgenoot die een bron citeert, heeft die bron gelezen of in elk geval gecontroleerd dat hij bestaat. Een rapport met een verzonnen uitspraak of een niet-bestaand onderzoek voldoet daar niet aan, of de fout nu uit een taalmodel komt of uit een vermoeide stagiair. Wie een taalmodel inzet voor bronvermeldingen en cijfers, moet daarom extra controle inbouwen, omdat bekend is dat zulke modellen overtuigend klinkende bronnen kunnen verzinnen. Die bekendheid maakt het moeilijk om later te zeggen dat de fout onvoorzienbaar was.

Daarnaast geeft artikel 7:403 lid 2 BW u een concreet instrument: de opdrachtnemer moet verantwoording afleggen over de wijze waarop hij zich van de opdracht heeft gekweten. U mag dus vragen welke onderdelen met welk hulpmiddel zijn gemaakt en hoe de uitkomst is gecontroleerd. Een bureau dat dat niet kan uitleggen, heeft in een geschil een zwakke positie.


Wanneer artikel 7:404 BW verlangt dat de adviseur die u koos het werk zelf doet

Artikel 7:404 BW geldt als de opdracht is verleend met het oog op een bepaalde persoon die bij of met de opdrachtnemer werkt. U kiest bijvoorbeeld dit bureau omdat een specifieke partner de logistieke markt kent. Die persoon moet de werkzaamheden dan zelf verrichten, behalve voor zover uit de opdracht volgt dat hij ze onder zijn verantwoordelijkheid door anderen mag laten uitvoeren. De aansprakelijkheid van het bureau blijft daarbij onverminderd bestaan.

Het artikel spreekt over personen. Of het ook ziet op een taalmodel dat de analyse schrijft, zegt de wet niet, en daarover bestaat geen vaste rechtspraak. Wel laat 7:404 zien wat de wetgever als uitgangspunt nam: wie een opdracht geeft aan een bepaalde deskundige, mag diens eigen oordeel verwachten. Laat de partner het denkwerk aan een tool over en tekent hij het resultaat zonder het te toetsen, dan wringt dat met 7:404 en met 7:401 tegelijk. Wilt u hier geen discussie over, leg dan in de opdrachtbevestiging vast wie het werk doet en welke onderdelen mogen worden uitbesteed of geautomatiseerd.


Waarom het bureau instaat voor hulppersonen (6:76 BW) en ongeschikte hulpmiddelen (6:77 BW)

Schakelt het bureau een freelancer in, dan is het op grond van artikel 6:76 BW voor diens gedragingen aansprakelijk alsof het om eigen gedragingen gaat. Voor hulpmiddelen geldt artikel 6:77 BW: wordt bij de uitvoering gebruikgemaakt van een zaak die daartoe ongeschikt is, dan wordt de tekortkoming die daardoor ontstaat de schuldenaar toegerekend, tenzij dat gelet op het contract, de verkeersopvattingen en de overige omstandigheden onredelijk zou zijn.

Software zelf is onstoffelijk, en artikel 3:2 BW noemt alleen stoffelijke objecten zaken. Of artikel 6:77 BW rechtstreeks of naar analogie op een AI-hulpmiddel van toepassing is, staat daarom in de literatuur ter discussie. De dragende route loopt via de zorgplicht: een adviesrapport met verzonnen bronnen schiet tekort onder artikel 7:401 BW, en volgens artikel 6:75 BW komt die tekortkoming voor rekening van de schuldenaar als dat naar verkeersopvattingen zo hoort. Een professional die zelf een hulpmiddel kiest, draagt doorgaans ook het risico dat het fouten maakt. Interessant aan de Australische zaak is dat de toolketen volgens het bericht door het ministerie zelf was gelicentieerd en op diens eigen cloudomgeving draaide. Zelfs dan bleef de controle van de tekst een taak van de adviseur. Een vergelijkbare vraag over het moment waarop een AI-product als geleverd geldt, behandelden we eerder in ons artikel over artikel 7:17 BW en de acceptatietest.

Let wel op de aansprakelijkheidsbeperking in de algemene voorwaarden van het bureau. Tussen ondernemingen is een beperking tot het factuurbedrag of de verzekerde som meestal geldig. Een beroep daarop kan naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zijn (artikel 6:248 lid 2 BW). De drempel is hoog. Het gaat dan in de regel om opzet of bewuste roekeloosheid van het bureau zelf of van zijn leidinggevenden, en gebrekkige controle levert dat niet vanzelf op. Wel wegen mee wat het bureau over de controle had toegezegd en hoe ernstig en kenbaar het risico was.


Wat u na ontdekking van de fouten doet, en welke afspraken u vooraf vastlegt

Ontdekt u fouten, vraag dan eerst schriftelijk om herstel binnen een redelijke termijn. Die brief is meestal ook de ingebrekestelling die u nodig hebt voor schadevergoeding of ontbinding; hoe die er precies uit moet zien, staat in ons artikel over het verschil tussen een klacht en een ingebrekestelling. Daarnaast kunt u de opdracht op grond van artikel 7:408 lid 1 BW in beginsel opzeggen. Tussen ondernemingen mag het contract dat opzegrecht beperken (artikel 7:413 lid 2 BW), dus kijk eerst wat er is afgesproken. Voor het werk dat al is verricht, kan een redelijk deel van het loon verschuldigd blijven (artikel 7:411 BW). Bewaar de oorspronkelijke versie van het rapport, uw correspondentie en de antwoorden van het bureau op uw vragen over de werkwijze.

Vooraf kunt u in de opdrachtbevestiging of het raamcontract zes punten vastleggen:

  1. Werkwijze: het bureau meldt welke onderdelen met generatieve AI worden gemaakt en met welk hulpmiddel.
  2. Controle: elke bronvermelding, elk citaat en elk cijfer wordt door een mens nagelopen voordat het rapport wordt afgeleverd.
  3. Personen: de opdracht wordt uitgevoerd door de met naam genoemde adviseurs; inschakeling van derden of geautomatiseerde uitvoering van kernonderdelen alleen na toestemming.
  4. Vertrouwelijkheid: uw gegevens gaan alleen naar hulpmiddelen die er niet mee trainen en contractueel zijn afgedekt. Zie ook ons stuk over AI-tools en de geheimhoudingsmaatregelen van artikel 1 Wbb en, voor persoonsgegevens, over subverwerkers onder artikel 28 AVG.
  5. Verantwoording: op verzoek een korte toelichting op de gebruikte bronnen en controles, als uitwerking van artikel 7:403 BW.
  6. Aansprakelijkheid: geen beroep op de beperking voor schade door niet-gecontroleerde, door AI gegenereerde inhoud.

Twijfelt u of uw opdrachtbevestiging of de voorwaarden van uw adviseur hier iets over zeggen? Haal het document dan eens door de contractscan van JAVB. U ziet dan snel waar de aansprakelijkheidsbeperking staat en wat er over uitbesteding en vertrouwelijkheid is afgesproken. Gebruikt u zelf AI richting uw klanten, dan helpt de AI-transparantiescan om te zien wat u daarover moet vertellen.