Een kleine motorenbouwer uit Helmond heeft twee jaar gewerkt aan een middenmotor voor elektrische bakfietsen. Een fietsfabrikant uit Gelderland wil de motor misschien in zijn nieuwe lijn opnemen en vraagt om drie testexemplaren voor zes weken. Beide partijen tekenen een standaard-NDA van twee pagina's: de fabrikant houdt "alle vertrouwelijke informatie" geheim en gebruikt die alleen om de samenwerking te beoordelen. Na vier weken komen de motoren terug. Eén behuizing is zichtbaar geopend geweest, en een half jaar later brengt de fabrikant een eigen motor uit met een opvallend vergelijkbare tandwieloverbrenging. Kan de motorenbouwer dan iets doen? De NDA beperkte het gebruik van vertrouwelijke informatie al tot de beoordeling van de samenwerking, en dat kan het gebruik voor een concurrerende motor ook zonder verdere afspraak in de weg staan, afhankelijk van hoe de rechter het contract uitlegt. Veel sterker staat de motorenbouwer met een bepaling die in veel NDA's ontbreekt: een uitdrukkelijk verbod op demontage en reverse engineering.
Het voorbeeld is fictief, maar de situatie komt in het mkb vaak voor. Wie een product ontwikkelt, moet het vroeg of laat laten zien aan afnemers, distributeurs, investeerders of productiepartners. Op deze site schreven we eerder over wie toegang had tot een bedrijfsgeheim en hoe u dat bewijst, en over de maatregelen die artikel 1 Wbb van u vraagt. Dit artikel gaat over iets anders: wat een ander met een fysiek product mag doen dat hij rechtmatig van u in handen heeft gekregen.
Wat artikel 3 lid 1 sub b Wbb toestaat: demontage en testen van een product dat de ontvanger rechtmatig bezit
De Wet bescherming bedrijfsgeheimen geldt sinds 23 oktober 2018 en voert Richtlijn (EU) 2016/943 uit. Artikel 1 beschermt informatie die geheim is, handelswaarde heeft omdat zij geheim is, en waarvoor de houder redelijke maatregelen heeft genomen. De constructie van een nog niet uitgebrachte motor kan daaronder vallen, bijvoorbeeld de tandwielverhoudingen en de opbouw van de overbrenging, mits die niet uit openbare bronnen af te leiden zijn, juist door hun geheimhouding waarde hebben, en de motorenbouwer ze afschermt met afspraken, beperkte toegang en gemarkeerde exemplaren.
Artikel 3 lid 1 bepaalt vervolgens wanneer het verkrijgen van zo'n geheim níet onrechtmatig is. Onder b staat het verkrijgen door observatie, onderzoek, demontage of testen van een product dat openbaar beschikbaar is gesteld of dat rechtmatig in het bezit is van degene die de informatie verwerft. Die vrijheid geldt alleen als de verwerver "niet gebonden is aan een rechtsgeldige verplichting het verkrijgen van het bedrijfsgeheim te beperken". De fietsfabrikant had de testmotoren rechtmatig in zijn werkplaats staan. Zonder een contractuele beperking van het verkrijgen mocht hij ze dus openschroeven en de overbrenging opmeten. Of hij de kennis die hij zo opdeed daarna ook voor een eigen motor mocht gebruiken, is een aparte vraag, die afhangt van de gebruiksbeperking in de NDA. Volgens artikel 3 lid 1 sub a is ook een onafhankelijk eigen ontwerp geen onrechtmatig verkrijgen, wat het latere bewijs nog lastiger maakt.
Waarom een NDA over "vertrouwelijke informatie" het geleende prototype zelf vaak niet dekt
De standaard-NDA in het voorbeeld gaat over informatie die de motorenbouwer verstrekt: tekeningen, specificaties, prijzen. Over het fysieke product en wat de ontvanger daar zelf uit mag afleiden, zegt zo'n tekst vaak niets. Een rechter zal de NDA uitleggen naar wat partijen redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten. Een motorenbouwer die op die uitleg moet vertrouwen, loopt het risico dat de demontage zelf als rechtmatig verkrijgen onder artikel 3 geldt. Het is veel sterker als de overeenkomst zelf zegt dat de ontvanger het prototype niet opent, demonteert, scant of laat analyseren, ook niet door een derde, met een uitzondering voor de testmetingen die u uitdrukkelijk toestaat.
Zo'n demontageverbod is een rechtsgeldige verplichting om het verkrijgen te beperken, waardoor de uitzondering van artikel 3 lid 1 sub b niet meer opgaat. Voor wat daarna gebeurt geldt artikel 2 lid 2 Wbb: het gebruiken of openbaar maken van een bedrijfsgeheim is onrechtmatig als de gebruiker inbreuk maakt op een geheimhoudingsovereenkomst of op een contractuele verplichting tot beperking van het gebruik. Het demontageverbod beschermt dus tegen het verkrijgen, de gebruiksbeperking tegen het gebruik, en een goede evaluatieovereenkomst bevat ze allebei. Leg in de overeenkomst daarnaast vast dat de motoren eigendom blijven van de motorenbouwer, dat zij alleen in bruikleen worden gegeven voor een omschreven test, en dat ze op een vaste datum ongeopend terugkomen. Een verzegelde of gemerkte behuizing helpt later bij het bewijs.
Wat de rechter onder artikel 5 tot en met 8 Wbb kan bevelen als de afnemer het ontwerp toch gebruikt
Bij een vermoedelijke inbreuk kan de voorzieningenrechter op grond van artikel 5 Wbb een voorlopig verbod opleggen op het gebruik van het geheim en op het produceren of verkopen van inbreukmakende goederen. Ook beslag op die goederen is mogelijk. In de bodemprocedure kan de rechter onder artikel 6 onder meer een terugroeping van de markt en vernietiging van inbreukmakende goederen bevelen, op kosten van de inbreukmaker. Artikel 8 geeft recht op schadevergoeding als de inbreukmaker wist of had moeten weten dat hij onrechtmatig handelde, en staat de rechter toe die schade als forfaitair bedrag vast te stellen.
Bij het voorlopige verbod van artikel 5 lid 1 en de maatregelen van artikel 6 lid 1 weegt de rechter volgens artikel 7 lid 1 Wbb onder meer mee welke maatregelen de houder zelf heeft genomen om het geheim te beschermen. Een getekende evaluatieovereenkomst met een demontageverbod telt daar direct mee. Wie ook een contractuele boete wil afspreken, vindt in ons artikel over het matigen van een boetebeding onder artikel 6:94 BW hoe u dat bedrag onderbouwt.
Waarom het moment van tonen ook voor een octrooiaanvraag onder artikel 4 Rijksoctrooiwet 1995 telt
Een bedrijfsgeheim en een octrooi sluiten elkaar deels uit. Volgens artikel 4 Rijksoctrooiwet 1995 is een uitvinding alleen nieuw als zij geen deel uitmaakt van de stand van de techniek, en daartoe behoort alles wat vóór de indieningsdatum openbaar toegankelijk is gemaakt, ook "door toepassing of op enige andere wijze". Een motor die zonder geheimhoudingsafspraak aan een afnemer is meegegeven, kan zo de nieuwheid van een latere aanvraag in gevaar brengen. Wie overweegt de overbrenging te octrooieren, doet er goed aan eerst aan te vragen en pas daarna testexemplaren uit te lenen, of in elk geval de geheimhouding op papier te hebben voordat de motor de deur uitgaat.
Zes bepalingen voor een evaluatieovereenkomst bij een prototype
- Doel en duur: de ontvanger gebruikt het prototype alleen voor een omschreven test, binnen een vaste periode.
- Demontage en analyse: geen openen, demonteren, scannen of laten analyseren, ook niet door derden; noem welke testmetingen wel zijn toegestaan.
- Eigendom en teruggave: het prototype blijft uw eigendom, komt op een vaste datum ongeopend terug, en de ontvanger draagt het risico van beschadiging.
- Testresultaten: bepaal wie de meetgegevens en testrapporten mag gebruiken en of de ontvanger ze met u deelt.
- Eigen ontwikkeling: laat de ontvanger bij de start vastleggen welke vergelijkbare projecten hij al had, zodat een later beroep op onafhankelijk ontwerp toetsbaar is.
- Handhaving: een boete per overtreding naast schadevergoeding, toepasselijk Nederlands recht en een bevoegde rechter.
Wilt u weten of uw eigen NDA of leveringsvoorwaarden een prototype echt beschermen? Laat uw contract dan door onze contractscan lopen. U ziet snel welke bepalingen er al staan en welke nog ontbreken, voordat u uw volgende testexemplaar uitleent.
Bronnen: Wet bescherming bedrijfsgeheimen, artikelen 1 tot en met 8 (Stb. 2018, 369); Richtlijn (EU) 2016/943 van 8 juni 2016 betreffende de bescherming van bedrijfsgeheimen (PbEU 2016, L 157); Rijksoctrooiwet 1995, artikel 4. Wetteksten geraadpleegd op 14 oktober 2026. Het voorbeeld van de motorenbouwer is fictief.
