Er winkelt een agent in uw webshop

Op 4 augustus 2026 vernietigde het Amerikaanse federale hof van beroep voor het Ninth Circuit een verbod dat Amazon in maart had verkregen tegen Perplexity AI. De inzet was de assistent in Perplexity's Comet-browser: die bezoekt op instructie van de gebruiker webwinkels, logt in op het account van diezelfde gebruiker en rekent bestellingen af. Amazon wilde deze agent van zijn platform weren en beriep zich onder meer op de Computer Fraud and Abuse Act, de Amerikaanse anti-hackbepaling. Het hof besliste dat de gebruiker zelf Amazons systemen benadert; de assistent is in de ogen van het hof gereedschap in diens handen. Voor Nederlandse ondernemers met een webshop of klantportaal wordt de onderliggende vraag snel gewone praktijk: wat betekent het voor uw contracten en uw algemene voorwaarden wanneer de bezoeker die bestelt geen mens is?

Wat de Amerikaanse rechter besliste

De feitelijke route was beslissend. Het panel ontleedde de techniek in vier stappen: de browser van de gebruiker haalt de winkelpagina op, de assistent maakt daarvan schermafbeeldingen en stuurt die naar de servers van Perplexity, die servers sturen navigatie-instructies terug, en de servers van Perplexity raken de systemen van Amazon zelf nooit aan. Daarmee heeft, in de woorden van het hof, "de gebruiker" toegang verkregen; de wet richt zich op toegang door een persoon en zwijgt over gereedschap (uitspraak No. 26-1444, 4 augustus 2026). Het hof paste bovendien het lenity-beginsel toe: bij een dubbelzinnige strafbepaling kiest de rechter de uitleg die burgers het minst belast. De uitspraak is uitdrukkelijk smal. Zij beslecht het geschil niet: de voorlopige voorziening is van tafel en de zaak is voor verdere behandeling terugverwezen naar de districtsrechter; advocatenkantoor Cooley leest de beslissing vooral als een architectuurles voor agent-aanbieders, terwijl burgerrechtenorganisatie EFF haar viert als een grens aan de reikwijdte van anti-hackwetgeving. Wie de bestuursrechtelijke en toezichtkant wil zien: onze Engelstalige zusterpublicatie analyseerde de uitspraak eerder vanuit compliance-perspectief. Alle bronnen zijn geraadpleegd op 9 augustus 2026.

De agent is geen partij; u contracteert met wie hem inzet

Naar Nederlands recht is een AI-agent zelf geen rechtssubject: hij is software, geen drager van rechten en plichten, en wordt dus zelf geen partij bij de koop. Zijn verklaring moet worden toegerekend aan de gebruiker die hem inzet, een natuurlijke persoon of een rechtspersoon. De koop komt tot stand door aanbod en aanvaarding (artikel 6:217 BW), en voor de wil en verklaring die daarvoor nodig zijn kijkt het recht naar de mens of het bedrijf dat het systeem inzet (artikelen 3:33 en 3:35 BW): wil, verklaring en gerechtvaardigd vertrouwen worden bij die gebruiker gemeten. De bestelling van een agent kan de gebruiker dus binden, in beginsel net zoals een bestelling via een gewone browser, zolang de agent handelt binnen de opdracht en de instellingen die zijn gebruiker hem meegaf. Gaat het mis, bijvoorbeeld doordat een agent buiten zijn opdracht treedt of doordat iemand andermans account misbruikt, dan beslissen de gewone leerstukken van vertrouwensbescherming en volmacht wie het risico draagt (artikelen 3:61 en 3:66 BW). Dat gebondenheid geen handtekening en zelfs geen menselijke muisklik vergt, is voor het Nederlandse verbintenissenrecht oud nieuws; wij schreven eerder over meerwerk dat zonder handtekening toch bindt. Het werkt ook de andere kant op. Laat een van uw medewerkers een inkooporder door een agent plaatsen, dan kan die order uw bedrijf binden: rechtstreeks bij een toereikende volmacht, en daarbuiten wanneer u zelf de schijn van bevoegdheid hebt gewekt. Spreek dus intern af wie een agent mag laten bestellen en tot welk bedrag, net zoals u dat voor gewone inkoop doet.

Gelden uw algemene voorwaarden als een machine ze leest?

De gebondenheid aan algemene voorwaarden ontstaat naar Nederlands recht snel: wie het geheel van voorwaarden aanvaardt, zit eraan vast, ook zonder de inhoud te kennen (artikel 6:232 BW). Daartegenover staat de informatieplicht van de gebruiker van de voorwaarden: biedt u de wederpartij geen redelijke mogelijkheid tot kennisneming, dan zijn de bedingen vernietigbaar (artikelen 6:233 en 6:234 BW). Bij elektronisch contracteren betekent dit dat de voorwaarden vóór of bij het sluiten beschikbaar moeten zijn op een manier die opslaan en later raadplegen mogelijk maakt. Die norm verandert niet doordat een agent de kassa bedient. Een assistent die namens zijn gebruiker het akkoordvakje aanvinkt, vinkt juridisch aan namens die gebruiker; wie zijn voorwaarden netjes als opslaanbaar bestand in de bestelflow aanbiedt, staat tegenover de opdrachtgever van een agent even sterk als tegenover een gewone bezoeker. Daarnaast mag u in uw voorwaarden en huisregels bepalen óf en hoe geautomatiseerde agenten uw site gebruiken. Over de geldigheid of afdwingbaarheid van zulke bepalingen heeft het Amerikaanse hof zich niet uitgelaten; die vraag ligt daar nog open. Naar Nederlands recht kan schending van een geldig overeengekomen botbepaling wanprestatie opleveren; of daarnaast ruimte is voor een vordering uit onrechtmatige daad, hangt van de omstandigheden af. Technische handhaving is geen voorwaarde voor de contractuele gelding, al maakt zij het verbod in de praktijk pas voelbaar en levert zij meteen het bewijs dat u het serieus neemt. Verkoopt u ook aan consumenten, houd er dan rekening mee dat dwingend consumentenrecht en de wettelijke informatieplichten bij elektronisch contracteren onverkort blijven gelden, wat er ook in uw voorwaarden staat.

Prijsfouten, series bestellingen en uw bewijs

Een klassieke webshopvraag krijgt door agenten een nieuwe lading. Wie een aanbod aanvaardt dat op een kennelijke vergissing berust, kan zich achteraf moeilijk op gerechtvaardigd vertrouwen beroepen (artikel 3:35 BW): bij een televisie van 99 euro in plaats van 999 euro had de koper moeten twijfelen. Bestelt een agent binnen enkele minuten tientallen exemplaren tegen zo'n kennelijke prijsfout, dan blijft de maatstaf dezelfde: mocht déze koper in déze omstandigheden redelijkerwijs op de prijs vertrouwen? Een serie identieke bestellingen in enkele minuten kleurt die beoordeling, en het handelen van de agent wordt daarbij in beginsel aan zijn gebruiker toegerekend; een machine aarzelt immers niet waar een mens dat wel zou doen. Voor u als verkoper telt vooral de bewijspositie. Leg vast wat de bezoeker, mens of agent, in de bestelflow te zien kreeg: de getoonde prijs, de voorwaardenlink, de bevestigingsstap en het tijdstip. Bewaar de logbestanden waaruit blijkt hoe de bestelling binnenkwam. Wie het bewijs van de bestelflow heeft, stuurt de uitkomst van een later geschil, en dat bewijs is er alleen als u het vandaag inricht.

Vijf vragen voor uw webshop of portaal

1. Wilt u agenten toelaten, weren of kanaliseren? Alle drie kan in beginsel, binnen de grenzen van dwingend recht en mits uw voorwaarden geldig van toepassing zijn; alleen kanaliseren zonder het op te schrijven werkt niet. Neem een uitdrukkelijke bepaling over geautomatiseerd gebruik op in uw algemene voorwaarden of gebruiksvoorwaarden, en richt de technische kant daarop in.
2. Staat uw bestelflow er klaar voor? Voorwaarden als opslaanbaar bestand vóór het sluiten, een duidelijke bevestigingsstap en een beding over kennelijke prijs- en invoerfouten met een korte herstel- en annuleringsroute.
3. Weet u wie uw wederpartij is? Leg in de voorwaarden vast dat bestellingen via een account in beginsel gelden als bestellingen van de accounthouder, ook wanneer een geautomatiseerd systeem ze plaatst. Zo'n beding werkt als bewijs- en risicoafspraak; de gewone regels over wil, gerechtvaardigd vertrouwen en volmacht blijven erop van toepassing, bijvoorbeeld bij accountmisbruik. Voor B2B-portalen: koppel accounts aan bevoegdheidsafspraken.
4. Wat logt u, en hoe lang? Getoonde prijs, voorwaardenversie, acceptatiemoment en herkomstkenmerken van het verkeer; zonder die vastlegging wordt elke discussie over een agent-bestelling een welles-nietes. Bedenk daarbij dat herkomstkenmerken persoonsgegevens kunnen zijn: log doelgebonden en minimaal, beveilig de vastlegging en kies een gemotiveerde bewaartermijn die aansluit bij verjarings- en klachttermijnen, geen onbeperkte bewijsopslag.
5. Wat doen uw eigen mensen met agenten? Inkoop via een assistent kan uw bedrijf net zo goed binden als inkoop per e-mail. Wijs aan wie het mag, tot welk bedrag, en bij welke leveranciers; hoe u de risico's aan de leverancierskant contractueel afdekt, beschreven wij in onze bijdrage over risicoverdeling in leverancierscontracten.

Eerst de voorwaarden, dan de agent

De eerste agent-bestelling in uw webshop komt niet met een aankondiging; hij zit gewoon tussen de orders van vanochtend. De vijf vragen hierboven zijn met uw voorwaarden en uw bestelflow ernaast goed te beantwoorden. Wilt u zeker weten waar u staat, dan beoordeelt de contract-scan aangeleverde contracten en algemene voorwaarden per clausule op risico (groen, oranje, rood) en signaleert hij ontbrekende kritische bepalingen, zodat u ziet waar uw voorwaarden voor deze vragen nog niets regelen; de inrichting van uw bestelflow en logging controleert u daarnaast zelf aan de hand van de vijf vragen hierboven.