Duurzaamheidsclaims: de nieuwe greenwashing-regels gelden vanaf 27 september 2026

"Klimaatneutraal bezorgd", "100% duurzaam", "eco-vriendelijk": de gemiddelde webshop staat er vol mee — en juist die woorden krijgen dit jaar een wettelijke houdbaarheidsdatum. Vanaf 27 september 2026 gelden de nieuwe Europese regels tegen misleidende duurzaamheidsclaims. Voor mkb-ondernemers, webshops, marketeers en productmanagers.

Wat er per september verandert

Generieke milieuclaims ("groen", "eco", "duurzaam") zonder aantoonbare uitstekende milieuprestatie gaan in de ban; "klimaatneutraal dankzij compensatie" verdwijnt als productclaim; duurzaamheidskeurmerken mogen alleen nog met certificering of overheidsvaststelling; en toekomstbeloften ("klimaatneutraal in 2030") vergen een realistisch, toetsbaar plan.

Dit geldt nu al

Wachten tot september is geen strategie: duurzaamheidsclaims vallen al jaren onder de regels voor oneerlijke handelspraktijken, en de ACM handhaaft langs haar Leidraad Duurzaamheidsclaims — juist, duidelijk, concreet, volledig én onderbouwd vóórdat de claim wordt gedaan. Kleding- en energiezaken lieten de lijn zien: de bewijslast ligt bij de adverteerder.

Het stappenplan — en de kans

Inventariseer al uw groene uitingen, leg per claim het bewijs ernaast, toets elke badge op echte certificering, herschrijf generiek naar concreet en borg de claim-check in uw marketingproces en leverancierscontracten. Wie zijn verhaal bewijsbaar maakt, onderscheidt zich straks in een markt waar de vage concurrentie moet zwijgen. Verkoopt u online? Lees ook onze pagina over het oprichten van een webwinkel.

Read more

Digitale toegankelijkheid wordt verplicht: wat webshops vóór 28 juni 2025 moeten regelen

Op 28 juni 2025 wordt digitale toegankelijkheid een wettelijke plicht voor een groot deel van het bedrijfsleven: webshops, bankdiensten, e-books en vervoersapps moeten dan voldoen aan de Europese toegankelijkheidseisen. Wat jarenlang het domein van overheidssites was, wordt de norm voor commerciële dienstverlening — een site die voor mensen met een beperking niet te bedienen is, is straks non-conform. Voor webshop-eigenaren, SaaS-bouwers en hun ontwikkelpartners.

Wie eronder valt — en de micro-uitzondering

E-commerce is de grootste categorie: vrijwel elk online bestelproces voor consumenten. Dienstverleners met minder dan tien werknemers én maximaal twee miljoen omzet vallen onder de micro-uitzondering — maar wie groeit, groeit de plicht binnen, en ketenklanten eisen conformiteit toch al via het contract.

Waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk, robuust

De wet schrijft geen pixels voor maar functionele eisen, in de praktijk aangetoond langs de Europese norm achter de bekende WCAG-richtlijnen: contrast, toetsenbordbediening, alt-teksten, begrijpelijke foutmeldingen, ondertiteling. Cruciaal: het hele klanttraject telt — een toegankelijke etalage met een ontoegankelijke kassa is non-conform op het moment dat het ertoe doet. Daarbovenop komen documentatie- en informatieplichten: de commerciële toegankelijkheidsverklaring.

Vijf stappen vóór de zomer

Bepaal uw positie (en documenteer ook een gemotiveerd "wij vallen erbuiten"), doe een nulmeting over het volledige traject, repareer eerst de kassa-route, contracteer uw webbouwer en betaalprovider op conformiteit, en publiceer en onderhoud de toegankelijkheidsinformatie. De plicht is óók een kans: toegankelijke shops zijn sneller, beter vindbaar en bedienen miljoenen extra klanten. Begint u net? Lees dan onze pagina voor startups.

Read more

Schijnzelfstandigheid: de Belastingdienst gaat per 2025 weer handhaven — dit is uw najaarsplan

Acht jaar lang was schijnzelfstandigheid een papieren risico: het handhavingsmoratorium rond de Wet DBA hield de Belastingdienst grotendeels aan de zijlijn. Dat is voorbij — per 1 januari 2025 wordt er weer volledig gehandhaafd op arbeidsrelaties. Niet omdat de regels veranderen, maar omdat ze eindelijk worden toegepast. Voor mkb-opdrachtgevers, HR, inhuurmanagers en zzp'ers.

Papier volgt praktijk — en inbedding is de valkuil

Sinds het Deliveroo-arrest weegt de rechter álle omstandigheden in samenhang: werktijden, beloning, commercieel risico, ondernemerschap — en vooral de inbedding in de organisatie. Wie hetzelfde werk doet als werknemers, meedraait in roosters en teamoverleg, lijkt verdacht veel op een collega, wat de factuur ook zegt. Een perfecte modelovereenkomst naast een ingebedde fulltime-kracht is een schijnconstructie met een mooi kaft.

Wat er per 1 januari 2025 op het spel staat

Naheffingen loonheffing en premies (in beginsel vanaf 2025, zonder terugwerkende kracht — behalve bij kwaadwillendheid), een terughoudend boetebeleid voor wie aantoonbaar aan de slag is, maar daarnaast het civiele front: loondoorbetaling, ontslagbescherming, vakantiegeld en pensioenclaims kennen géén moratorium. En wie wacht op de verduidelijkingswet uit Den Haag, wacht voorbij de handhavingsdatum.

Het stappenplan voor dit najaar

Inventariseer alle zzp-inhuur, toets eerlijk langs de Deliveroo-gezichtspunten, herstructureer waar echt ondernemerschap mogelijk is (resultaatafspraken, vrije vervanging — en pas de práktijk aan, niet alleen het contract), kies nette routes voor ingebedde rollen, en documenteer alles. Hoe wij zo'n doorlichting aanpakken, leest u op onze pagina juridische diensten.

Read more

De Wet franchise geldt nu volledig: wat franchisegevers en -nemers in 2023 moeten checken

Op 1 januari 2023 veranderde er voor duizenden ondernemers iets wezenlijks zonder dat er één nieuw wetsartikel werd aangenomen: de overgangstermijn van de Wet franchise liep af, en daarmee gelden de bepalingen over goodwill, concurrentiebedingen en instemmingsrechten nu dwingend voor élke lopende franchiseovereenkomst — ook die van vóór 2021. Voor franchisegevers, franchisenemers en iedereen die een formule bouwt of erin stapt.

Drie bepalingen die nu ook uw oude contract raken

Sinds 1 januari moet elke franchiseovereenkomst een goodwill-mechanisme bevatten (hoe wordt goodwill bij een exit vastgesteld en vergoed?), is een concurrentiebeding na afloop alleen geldig tot één jaar en binnen het eigen gebied, en geldt een instemmingsrecht voor formulewijzigingen die nemers boven een drempel geld kosten. Wie geen drempel afsprak, heeft er feitelijk een van nul.

Het etiket doet er niet toe

De wet kijkt door het contract heen: ook "dealerschappen", "licenties" en "samenwerkingsovereenkomsten" die materieel een formule tegen vergoeding voorschrijven, vallen eronder — dwingend recht voor Nederlandse franchisenemers, óók bij een buitenlandse rechtskeuze. En vóór elke nieuwe instap geldt een informatieplicht plus vier weken standstill: een overhaaste deal is een aanvechtbare deal.

Achterstallig onderhoud

Verouderde concurrentiebedingen die als drukmiddel blijven rondzwerven, ontbrekende goodwill-regelingen, vergeten drempelwaarden: de meeste formulecontracten hebben een update nodig — geen luxe, maar onderhoud. Hoe u sowieso uw voorwaarden op orde brengt, leest u op onze pagina over algemene voorwaarden opstellen.

Read more

Thuiswerkbeleid opstellen: hybride werken juridisch geregeld

Het kantoor is weer open, maar de keukentafel is niet meer weggegaan: hybride werken is de nieuwe standaard, en de Tweede Kamer nam deze zomer het wetsvoorstel "Werken waar je wilt" aan. Toch regelen veel werkgevers thuiswerken nog met losse mailtjes en gedoogbeleid — tot een werknemer thuis van de trap valt, een concurrent meekijkt in de trein of de fiscus vragen stelt over de reiskosten. Voor mkb-werkgevers, HR en startups.

Verzoeken, zorgplicht en de keukentafel

De Wet flexibel werken geeft werknemers nu al het recht om een andere arbeidsplaats te verzoeken — de werkgever moet serieus overwegen en gemotiveerd antwoorden, en de lat kan door het aanhangige wetsvoorstel hoger komen te liggen. Intussen stopt de arbo-zorgplicht niet bij de voordeur: een verantwoorde thuiswerkplek, afspraken over werktijden en een schriftelijk dossier zijn geen luxe maar uw verdediging als het misgaat.

Twee euro per dag, en de reiskosten-dubbeling

Sinds 1 januari 2022 kent de werkkostenregeling een gerichte vrijstelling voor een thuiswerkvergoeding van € 2 per dag — maar voor dezelfde dag kan niet ook onbelast reiskosten worden vergoed. Vaste patronen per week, herrekening bij wijzigingen en een meelezende loonadministratie voorkomen de naheffing.

Meekijken mag niet zomaar

Monitoringsoftware groeit, maar AVG en goed werkgeverschap trekken een streng kader: gerechtvaardigd doel, proportioneel, vooraf gecommuniceerd — en de OR heeft instemmingsrecht. Eén doordachte thuiswerkregeling die verzoeken, arbo, kosten, privacy en het buitenland-scenario regelt, voorkomt vrijwel alle conflicten. Waar zo'n regeling juridisch landt, leest u op onze pagina juridisch advies mkb.

Read more

Quantum Technologie & Recht

Quantumcomputers halen het nieuws met records die abstract blijven — maar één gevolg hoort nu al op de directietafel: data die vandaag veilig versleuteld zijn, kunnen later alsnog op straat liggen. Kwaadwillenden onderscheppen versleutelde gegevens nú om ze te ontsleutelen zodra de techniek dat toelaat. De vraag is dus niet wanneer de machine komt, maar hoe lang uw geheimen mee moeten. Voor ondernemers, IT-verantwoordelijken en inkopers in het mkb.

De vertrouwelijkheidshorizon

De vuistregel: alles wat langer geheim moet blijven dan de verwachte komst van krachtige quantummachines, verdient nu aandacht — bedrijfsgeheimen en R&D, langlopende contracten en geschillendossiers, medische en financiële persoonsgegevens, en al het intellectueel eigendom dat u versleuteld deelt met partners.

Wat u vandaag contractueel regelt

De techniek is aan specialisten, de levensduur van afspraken aan de jurist: een crypto-agility-clausule in IT-contracten (standaarden vervangbaar zonder herbouw of meerkosten), de voorbereidingsvraag in elke RFP en verwerkersovereenkomst, geheimhoudingsbedingen waarvan de beveiliging meegroeit met de belofte — en dataminimalisatie, de saaiste maatregel die het zekerst werkt.

Geen paniek, wel planning

De internationale standaardisatie van quantumbestendige cryptografie loopt; "quantumveilige" verkooppraatjes verdienen terughoudendheid, aantoonbare voorbereiding verdient een plek in uw contracten. Hoe u inkoopcontracten sowieso scherp houdt, leest u op onze pagina over contracten controleren.

Read more

EU Artificial Intelligence Act: The European Approach to AI →

Stanford - Vienna Transatlantic Technology Law Forum, Transatlantic Antitrust and IPR Developments, Stanford University, Issue No. 2/2021

New Stanford tech policy research: “EU Artificial Intelligence Act: The European Approach to AI”.

EU regulatory framework for AI

On 21 April 2021, the European Commission presented the Artificial Intelligence Act. This Stanford Law School contribution lists the main points of the proposed regulatory framework for AI.

The Act seeks to codify the high standards of the EU trustworthy AI paradigm, which requires AI to be legally, ethically and technically robust, while respecting democratic values, human rights and the rule of law. The draft regulation sets out core horizontal rules for the development, commodification and use of AI-driven products, services and systems within the territory of the EU, that apply to all industries.

Legal sandboxes fostering innovation

The EC aims to prevent the rules from stifling innovation and hindering the creation of a flourishing AI ecosystem in Europe. This is ensured by introducing various flexibilities, including the application of legal sandboxes that afford breathing room to AI developers.

Sophisticated ‘product safety regime’

The EU AI Act introduces a sophisticated ‘product safety framework’ constructed around a set of 4 risk categories. It imposes requirements for market entrance and certification of High-Risk AI Systems through a mandatory CE-marking procedure. To ensure equitable outcomes, this pre-market conformity regime also applies to machine learning training, testing and validation datasets.

Pyramid of criticality

The AI Act draft combines a risk-based approach based on the pyramid of criticality, with a modern, layered enforcement mechanism. This means, among other things, that a lighter legal regime applies to AI applications with a negligible risk, and that applications with an unacceptable risk are banned. Stricter regulations apply as risk increases.

Enforcement at both Union and Member State level

The draft regulation provides for the installation of a new enforcement body at Union level: the European Artificial Intelligence Board (EAIB). At Member State level, the EAIB will be flanked by national supervisors, similar to the GDPR’s oversight mechanism. Fines for violation of the rules can be up to 6% of global turnover, or 30 million euros for private entities.

CE-marking for High-Risk AI Systems

In line with my recommendations, Article 49 of the Act requires high-risk AI and data-driven systems, products and services to comply with EU benchmarks, including safety and compliance assessments. This is crucial because it requires AI infused products and services to meet the high technical, legal and ethical standards that reflect the core values of trustworthy AI. Only then will they receive a CE marking that allows them to enter the European markets. This pre-market conformity mechanism works in the same manner as the existing CE marking: as safety certification for products traded in the European Economic Area (EEA).

Trustworthy AI by Design: ex ante and life-cycle auditing

Responsible, trustworthy AI by design requires awareness from all parties involved, from the first line of code. Indispensable tools to facilitate this awareness process are AI impact and conformity assessments, best practices, technology roadmaps and codes of conduct. These tools are executed by inclusive, multidisciplinary teams, that use them to monitor, validate and benchmark AI systems. It will all come down to ex ante and life-cycle auditing.

The new European rules will forever change the way AI is formed. Pursuing trustworthy AI by design seems like a sensible strategy, wherever you are in the world.

Read more

De Wet op de Artificiële Intelligentie →

Een bewerkte versie van deze bijdrage is gepubliceerd op platform VerderDenken.nl van het Centrum voor Postacademisch Juridisch Onderwijs (CPO) van de Radboud Universiteit Nijmegen. https://www.ru.nl/cpo/verderdenken/columns/wet-artificiele-intelligentie-belangrijkste-punten/

Nieuwe regels voor AI gedreven producten, diensten en systemen

Op 21 april 2021 presenteerde de Europese Commissie haar langverwachte Wet op de Artificiële Intelligentie (AI). Deze concept Verordening geeft regels voor de ontwikkeling, commodificatie en gebruik van AI gedreven producten, diensten en systemen binnen het territorium van de Europese Unie. Het was bemoedigend te zien dat het team van President Ursula von der Leyen een belangrijk aantal van onze strategische aanbevelingen op het gebied van de regulering van AI heeft overgenomen, danwel zelfstandig tot dezelfde conclusies is gekomen.

Doelstellingen wettelijk kader voor AI

De concept Verordening biedt horizontale overkoepelende kernregels voor kunstmatige intelligentie die op alle industrieën (verticals) van toepassing zijn. De wet beoogt de hoge maatstaven van het EU Trustworthy AI paradigma te codificeren, dat voorschrijft dat AI wettig, ethisch en technisch robuust dient te zijn en daartoe 7 vereisten hanteert.

De Wet op de Artificiële Intelligentie heeft de volgende 4 doelstellingen:

“1. ervoor zorgen dat AI-systemen die in de Unie in de handel worden gebracht en gebruikt, veilig zijn en de bestaande wetgeving inzake grondrechten en waarden van de Unie eerbiedigen;

2. rechtszekerheid garanderen om investeringen en innovatie in AI te vergemakkelijken;

3. het beheer en de doeltreffende handhaving van de bestaande wetgeving inzake grondrechten en veiligheidsvoorschriften die van toepassing zijn op AI-systemen, verbeteren;

4. de ontwikkeling van een eengemaakte markt voor wettige, veilige en betrouwbare AI-toepassingen vergemakkelijken en marktversnippering voorkomen.“

Risico gebaseerde aanpak kunstmatig intelligente applicaties

Om deze doelstellingen te realiseren combineert de concept Artificial Intelligence Act een risk-based approach op basis van de pyramid of criticality, met een modern, gelaagd handhavingsmechanisme. Dit houdt onder meer in dat er voor AI applicaties met een verwaarloosbaar risico een licht wettelijk regime geldt, en onacceptabel risico applicaties verboden worden. Tussen deze 2 uitersten gelden er naarmate het risico toeneemt strengere voorschriften. Deze variëren van vrijblijvende zelfregulerende soft law impact assessments met gedragscodes, tot zwaar, multidisciplinair extern geauditeerde compliance vereisten inzake kwaliteit, veiligheid en transparantie inclusief risicobeheer, monitoring, certificering, benchmarking, validatie, documentatieplicht en markttoezicht gedurende de levenscyclus van de toepassing.

Handhaving en governance

De definitie van hoog risico AI applicaties binnen de diverse industriële sectoren is nog niet in steen gehouwen. Een ondubbelzinnige risicotaxonomie zal bijdragen aan rechtszekerheid en biedt belanghebbenden een adequaat antwoord op vragen over aansprakelijkheid en verzekering. Om ruimte voor innovatie door SME’s waaronder tech-startups te waarborgen, worden er flexibele AI regulatory sandboxes geïntroduceerd en is er IP Action Plan opgesteld voor intellectueel eigendom. De concept Verordening voorziet tenslotte in de installatie van een nieuwe handhavende instantie op Unieniveau: het European Artificial Intelligence Board. De EAIB zal op lidstaatniveau worden geflankeerd door nationale toezichthouders.

Read more

Quantum Computing and Intellectual Property Law →

Berkeley Technology Law Journal, Vol. 35, No. 3, 2021, Forthcoming

New Stanford University Beyond IP Innovation Law research article: “Quantum Computing and Intellectual Property Law”.

By Mauritz Kop

Citation: Kop, Mauritz, Quantum Computing and Intellectual Property Law (April 8, 2021). Berkeley Technology Law Journal 2021, Vol. 35, No. 3, pp 101-115, February 8, 2022, https://btlj.org/2022/02/quantum-computing-and-intellectual-property-law/

Please find a short abstract below:

Intellectual property (IP) rights & the Quantum Computer

What types of intellectual property (IP) rights can be vested in the components of a scalable quantum computer? Are there sufficient market-set innovation incentives for the development and dissemination of quantum software and hardware structures? Or is there a need for open source ecosystems, enrichment of the public domain and even democratization of quantum technology? The article explores possible answers to these tantalizing questions.

IP overprotection leads to exclusive exploitation rights for first movers

The article demonstrates that strategically using a mixture of IP rights to maximize the value of the IP portfolio of the quantum computer’s owner, potentially leads to IP protection in perpetuity. Overlapping IP protection regimes can result in unlimited duration of global exclusive exploitation rights for first movers, being a handful of universities and large corporations. The ensuing IP overprotection in the field of quantum computing leads to an unwanted concentration of market power. Overprotection of information causes market barriers and hinders both healthy competition and industry-specific innovation. In this particular case it slows down progress in an important application area of quantum technology, namely quantum computing.

Fair competition and antitrust laws for quantum technology

In general, our current IP framework is not written with quantum technology in mind. IP should be an exception -limited in time and scope- to the rule that information goods can be used for the common good without restraint. IP law cannot incentivize creation, prevent market failure, fix winner-takes-all effects, eliminate free riding and prohibit predatory market behavior at the same time. To encourage fair competition and correct market skewness, antitrust law is the instrument of choice.

Towards an innovation architecture that mixes freedom and control

The article proposes a solution tailored to the exponential pace of innovation in The Quantum Age, by introducing shorter IP protection durations of 3 to 10 years for Quantum and AI infused creations and inventions. These shorter terms could be made applicable to both the software and the hardware side of things. Clarity about the recommended limited durations of exclusive rights -in combination with compulsory licenses or fixed prized statutory licenses- encourages legal certainty, knowledge dissemination and follow on innovation within the quantum domain. In this light, policy makers should build an innovation architecture that mixes freedom (e.g. access, public domain) and control (e.g. incentive & reward mechanisms).

Creating a thriving global quantum ecosystem

The article concludes that anticipating spectacular advancements in quantum technology, the time is now ripe for governments, research institutions and the markets to prepare regulatory and IP strategies that strike the right balance between safeguarding our fundamental rights & freedoms, our democratic norms & standards, and pursued policy goals that include rapid technology transfer, the free flow of information and the creation of a thriving global quantum ecosystem, whilst encouraging healthy competition and incentivizing sustainable innovation.

Read more

Establishing a Legal-Ethical Framework for Quantum Technology

Yale Law School, Yale Journal of Law & Technology (YJoLT) The Record 2021

New peer reviewed cross-disciplinary Stanford University Quantum & Law research article: “Establishing a Legal-Ethical Framework for Quantum Technology”.

By Mauritz Kop

Citation: Kop, Mauritz, Establishing a Legal-Ethical Framework for Quantum Technology (March 2, 2021). Yale J.L. & Tech. The Record 2021, https://yjolt.org/blog/establishing-legal-ethical-framework-quantum-technology

Please find a short abstract below:

What is quantum technology?

Quantum technology is founded on general principles of quantum mechanics and combines the counterintuitive physics of the very small with engineering. Particles and energy at the smallest scale do not follow the same rules as the objects we can detect around us in our everyday lives. The general principles, or properties, of quantum mechanics are superposition, entanglement, and tunnelling. Quantum mechanics aims to clarify the relationship between matter and energy, and it describes the building blocks of atoms at the subatomic level.

Raising Quantum Awareness

Quantum technologies are rapidly evolving from hypothetical ideas to commercial realities. As the world prepares for these tangible applications, the quantum community issued an urgent call for action to design solutions that can balance their transformational impact. An important first step to encourage the debate is raising quantum awareness. We have to put controls in place that address identified risks and incentivise sustainable innovation.

Connecting AI and Nanotechnology to Quantum

Establishing a culturally sensitive legal-ethical framework for applied quantum technologies can help to accomplish these goals. This framework can be built on existing rules and requirements for AI. We can enrich this framework further by integrating ethical, legal and social issues (ELSI) associated with nanotechnology. In addition, the unique physical characteristics of quantum mechanics demand universal guiding principles of responsible, human-centered quantum technology. To this end, the article proposes ten guiding principles for the development and application of quantum technology.

Risk-based Quantum Technology Impact Assessment Tools

Lastly, how can we monitor and validate that real world quantum tech-driven implementations remain legal, ethical, social and technically robust during their life cycle? Developing concrete tools that address these challenges might be the answer. Raising quantum awareness can be accomplished by discussing a legal-ethical framework and by utilizing risk-based technology impact assessment tools in the form of best practices and moral guides.

Read more